Van goedkeuring tot evaluatie
Evaluatie
Durf evalueren en bijsturen. Door uw alcohol- en drugbeleid
regelmatig te evalueren, verneemt u of het beleid resultaten
afwerpt. Een goede evaluatie maakt gericht bijsturen mogelijk.
Om te vermijden dat de evaluatie op de lange baan schuift, legt
u het best al een timing (en een budget) vast bij de planning van
de vormings- en andere beleidsactiviteiten.
Wat evalueren?
Een grondige evaluatie gaat niet alleen in op uw beleid zelf
(het 'product'), maar ook op het volledige proces van de
uitwerking, introductie en uitvoering van het beleid.
- Zijn de beoogde doelstellingen
bereikt? In welke mate? Is bijsturing nodig?
Als u eerder realistische en
duidelijke doelstellingen heeft geformuleerd, zult u nu merken
dat het gemakkelijker is om te achterhalen of de doelstellingen
effectief bereikt zijn.
Bij een eventuele bijsturing van het
beleid speelt het comité voor preventie en bescherming op het werk
een cruciale rol. Het comité is op de hoogte van eventuele
ongevallen en incidenten en kan op basis daarvan gericht advies
uitbrengen voor een aanpassing van het beleid.
- Zijn er andere gevolgen
vastgesteld?
Het gaat hier om 'onverwachte'
gevolgen, zowel positief als negatief. Zo blijkt een duidelijke
rolbepaling van de medische en sociale diensten in het kader van
het alcohol- en drugbeleid vaak algemeen drempelverlagend te
werken. Anderzijds worden de doelstellingen van een alcohol- en
drugbeleid soms niet bereikt omdat de link naar een (on)bestaand
personeelsbeleid ontbrak.
- Wat zijn de financiële kosten en
baten?
Een alcohol- en drugbeleid invoeren
kost tijd en middelen. Een financieel bilan opmaken is
noodzakelijk.
Hoe is het proces verlopen?
Centraal staat de vraag in welke mate de werkgroep tevreden is over
de manier waarop de voorbereiding en de uitvoering van het alcohol-
en drugbeleid verlopen zijn (bijvoorbeeld de vormingsactiviteiten
of een sensibiliseringscampagne).
Eventuele knelpunten en
struikelblokken kunnen aandachtspunten zijn bij volgende
activiteiten of aanpassingen aan het beleid. Het proces van de
werkgroep alcohol- en drugbeleid kan echter ook leerzaam zijn voor
andere werkgroepen binnen de organisatie.
Hoe evalueren?
- Bevraging van sleutelfiguren
Om het beleid te evalueren kunt u op dezelfde manier te werk
gaan als in de beginfase (analyse van de huidige situatie).
U kunt dus opnieuw sleutelfiguren bevragen. Dit kan via interviews
of met een vragenlijst.
Tip: Stel niet alleen gesloten vragen (bijvoorbeeld: Bent u
tevreden over het beleid? Ja/neen), maar ook open vragen
(bijvoorbeeld: Waarom bent u tevreden over het beleid?).
Bij de evaluatie kunt u ook Q-ADO 1.0 invullen, de gratis
Vragenlijst Alcohol- en Drugbeleid in de Organisatie van VAD
vzw.
Vulde u Q-ADO 1.0 eerder al in om na te gaan hoe uw organisatie
met de alcohol- en drugthematiek omging? Dan kunt u de nieuwe
resultaten vergelijken met uw eerdere antwoorden, de feedback op uw
antwoorden en de bijbehorende adviezen. Zo krijgt u meteen een
beeld van de impact van het alcohol- en drugbeleid van uw
organisatie.
Stel dat u een jaar na de invoering van uw beleid aan de hand
van Q-ADO 1.0 wenst na te gaan of het beleid effect heeft. In
tegenstelling tot de vorige keer zult u nu de specifieke
evaluatievragen aan het einde van de vragenlijst kunnen invullen. U
zult echter ook merken dat de vragenlijst een andere invuloefening
oplevert. Bij een goed werkend beleid zult u immers veel minder de
antwoorden 'ik weet het niet' invullen. U zult ook vaststellen dat
regels niet alleen gekend zijn, maar ook nageleefd en toegepast
worden. Het is dus belangrijk dat u de resultaten van de eerste
invuloefening goed bijhoudt.
Wanneer evalueren?
De evaluatie gebeurt het best in twee fasen: eerst het
beleidsproces en later pas het beleid zelf.
Bij een evaluatie kort na de invoering van
het beleid zullen de respondenten zich vooral het
procesmatige aspect herinneren, zoals de werking van de werkgroep.
Een evaluatie na een langere periode
vergroot de kans op een betrouwbaarder beeld van de
langetermijngevolgen van het beleid. Gedrag veranderen kost
nu eenmaal tijd, of het nu gaat om werken aan het eigen
drugprobleem of wennen aan een nieuw alcoholklimaat. Het heeft dan
ook weinig zin om na een half jaar al een aanzienlijke verbetering
te verwachten. Bovendien vereist gedragsverandering een
organisatieklimaat waarin verandering mogelijk is.
- Na drie à zes
maanden: evaluatie beleidsproces en gevolgen op korte
termijn
Mogelijke vragen:
- Hoe verliep de werking binnen de werkgroep?
- Zijn de geplande activiteiten uitgevoerd? Waarom (niet)?
- Wat was de respons van de medewerkers?
- Na 1 à 2
jaar gaat u na in welke mate de langetermijndoelen gehaald
zijn. U krijgt dan ook een beter beeld van de kosten en baten van
het beleid.
Op een transparante manier communiceren over de evaluatie is
belangrijk. Dat kan via formele verslagen, maar ook bijvoorbeeld
via een artikel in het bedrijfsblad of het intranet.
Na de evaluatie: hou het alcohol- en drugthema levend
De introductie van een alcohol- en drugbeleid vraagt tijd,
energie en middelen. Deze extra inspanningen zijn niet elk jaar
mogelijk binnen een organisatie. Toch is het essentieel om aandacht te blijven geven
aan het alcohol- en drugthema. Het is de beste strategie om
resultaten te behalen.
- Hoe het alcohol- en drugthema levend houden?
Bestaande structuren en activiteiten binnen uw organisatie
bieden heel wat aanknopingspunten:
- Koppel het alcohol- en drugbeleid aan initiatieven in het kader
van het personeelsbeleid:
- Aandacht voor het thema in opleidingen voor nieuwe medewerkers
en in bestaande opleidingen voor leidinggevenden.
- Alcohol en andere drugs moeten een aandachtspunt blijven in
functioneringsgesprekken.
- Grijp speciale gebeurtenissen in uw organisatie aan om het
thema aan bod te brengen. Eindejaarsrecepties of initiatieven
inzake veiligheid en gezondheid zijn uitstekende gelegenheden.
- Zorg ervoor dat het thema regelmatig aan bod komt in de
communicatiekanalen van uw organisatie, zoals de
personeelsnieuwsbrief of het intranet.
© 2010 VAD